Woordspellerig (39): Lettergrepenwoordenmaker

lettergrepenwoordenmaker


Voor de Schoolschrijver ben ik bezig met het maken van een corona-proof programma op afstand.

Vandaag vraag ik de kinderen of ze een nieuwe ziekte willen verzinnen. Liefst een leuke. En bij een nieuwe ziekte hoort een nieuwe naam. Maar hoe verzin je die?
Je kunt willekeurige letters aan elkaar plakken. Of woorden combineren. Maar ik zag ook een spelletje bij mijn collega-Schoolschrijver Fabien van der Ham. Ze heeft een bakje gemaakt met een stapel papiertjes met lettergrepen erop, laat er een stelletje uitkiezen, en krijgt zo nieuwe woorden. Laat ik het de lettergrepenwoordmaker noemen.

Als ik fysiek voor de klas zou staan, zou ik de kinderen zelf lange woorden laten kiezen, die in lettergrepen (laten) hakken, en een methode verzinnen om uit die lettergrepen te kiezen.
Voor het programma op afstand kies ik zelf lekker lange woorden, bijvoorbeeld:

let ter gre pen (Lettergrepen)
pi lo ten pet (Pilotenpet)
tram be stuur DER (Trambestuurder)
stoep te gel tjes (Stoeptegeltjes)
voet BAL vel den (Voetbalvelden)
ziek te KIE men (Ziektekiemen)
reu zen ko nijn (Reuzenkonijn)
WIN ter wor tel (Winterwortel)

Kies dan uit iedere kolom 1 lettergreep (dan heb je er dus 4), bijvoorbeeld de vier die ik al vet gedrukt en in hoofdletters geschreven heb. Mijn keuze is winbalkieder.

Mijn programma gaat over nieuwe ziektes, dus winbalkieder is een ziekte waar klachten en oorzaken en medicijnen bij horen. Maar het kan net zo goed iets heel anders zijn, een spel, een gerecht, een vervoermiddel, dat kunnen de spelers zelf verzinnen, beschrijven en tekenen.

Naar wijsheid aan te passen en toe te passen, bij groepen 3 en hoger.

Wat kan je doen met corona?

wat kan je doen met corona

De scholen zijn dicht, zeker tot 6 april 2020, en wat moet je dan doen?
Niks? Nada? Niente? Liever niet, toch?
Ik heb wat dingen bedacht (en van anderen gebruikt) en op een rijtje gezet.

Wat kan je doen met boeken?

Op mijn website staan heel veel filmpjes over wat je kan doen met boeken (kijk maar hier). Je kunt boeken gebruiken om mee te jongleren, of om je billen mee schoon te maken. Kijk maar eens hier en hier. Maar natuurlijk kan je er nog veel meer mee doen. Misschien zijn de blaadjes in boeken wel goed om als zakdoekjes te gebruiken. Of als gezichtsmasker.
Dus: gebruik een fotocamera, of telefoon, of zoets, en maak je eigen filmpje over wat je kunt doen met boeken. Lukt je dat niet, heb je die spullen niet, kan je ze niet lenen, maak dan een gave strip of een kort verhaal. Wat kan je doen met boeken!?!?!

Liedjes (en gedichten) maken met corona

Er zijn maar héél weinig echte woorden die goed rijmen op corona. “Persona”, dat wel, maar wanneer gebruik je dat woord nu? Er zijn wel veel meisjesnamen die erop rijmen (Mona, Fiona, Ramona, …) en stedennamen (Verona, Barcelona, en nog zo wat).
Zou het je toch een leuk rijmend gedicht kunnen maken? Of een liedje op de melodie van “My Sharona” (https://www.youtube.com/watch?v=bbr60I0u2Ng).
Op virus valt trouwens ook niet veel te rijmen. Papyrus, dat rijmt. Maar wat nog meer?
Dan kom je verder met verkouden. Ik zal altijd van je houden, ook al ben je snipverkouden. Kom maar op, maak een rijm!

Spelen met corona

Wat je ook op deze site kunt vinden, zijn heel veel taalspelletjes (kijk maar hier). Je hebt er niet veel voor nodig om ze te spelen, vaak heb je aan een pen en een papiertje genoeg, en soms is dat zelfs niet nodig. Wil je wat voorbeelden van spelletjes?

Coronavirus is een moeilijk woord. Wat zijn de twee moeilijkste woorden die je kent? Kan je een hele zin maken met die woorden? Kan je je huisgenoten uitdagen dat ook te doen?

Coronavirus is een woord met 11 letters. Om de een of andere reden vinden mensen dat leuk (maar wat is er nu leuk aan een kaakchirurg of een kettinghond?). Er zijn websites (zoals deze) waar je andere woorden met 11 letters kunt vinden. Zoek ze eens op. En probeer een verhaal te maken met zoveel mogelijk woorden van 11 letters.

Coronavirus is zelf al best een lang woord. Maar je kunt dat woord gebruiken om nog langere woorden te maken. Zo kan je bijvoorbeeld een coronavirusdeskundige zijn.Of een coronavirusbestrijder. Of een coronavirusbestrijdershulpje. In het Nederlands mag je woorden die met elkaar te maken hebben gewoon achter elkaar plakken (treinmachinistenpetantiwegwaaikaakbandje is een fijn voorbeeld). Kan jij vreemde lange woorden maken, die toch gewoon kloppen?

Nou, zoek maar even op de site. Er zijn 38 of 39 spelletjes. Misschien straks wel 40. Daar zit vast iets tussen dat je leuk vindt.

Brieven en dagboeken

Heb je geen zin (meer) in filmen, rijmen, muziek maken en taalspelen? Wat dacht je dan van schrijven? Een brief aan oma? Aan je klasgenoten? Aan je moeder? En dan om een brief terug vragen, zodat je weer wat te lezen hebt.
Of wil je een dagboek schrijven? Sommige dagboeken zijn prachtig, geweldig, heerlijk of gruwelijk. Van de dagboeken van een muts, tot het dagboek van Anne Frank. Er zijn voorbeelden zat.
Misschien hebben je (groot-)ouders zelfs wel dagboeken geschreven, en kan je daar eens naar op zoek.

Luisteren en kijken

Klaar met schrijven? Zin om te luisteren en te kijken? Op mijn eigen site heb ik wat verhaaltjes omgebouwd naar tekenfilmpjes, en voorgelezen. Kijk maar eens hier of hier of hier. Verder kan je ook via de bibliotheek naar luisterboeken luisteren. Je kunt ook luisterboeken kopen.

Lezen

En wat kan je nog meer doen met boeken? Je kunt ze lezen. Stapels boeken liggen er op je te wachten. In de boekwinkel, bij de buren, in je slaapkamer. Je kunt boeken van mij lezen (zoals mijn allernieuwste: “de problemen van Boris & Berber”) of al die anderen (kijk maar hier). Ze zijn bij de (kinder-)boekwinkel te koop (ook via de internetpagina van boekhandels).
Boris & Berber kan je gesigneerd en wel via de uitgever bestellen.
En dan zijn er nog heel veel boeken van collega schrijvers, die ook heel goed zijn.

Leesinspiratie

Met deze link kom je bij een youtube kanaal waarop je heel veel boektrailers kunt vinden. Misschien zit er wat leuks voor je tussen. Als je geïnspireerd raakt, kan je misschien ook zelf boektrailers gaan maken. Misschien zelfs wel van een boek van mij (dat zou ik leuk vinden).

Nog meer?

Mijn collega-schoolschrijvers bedenken ook allerlei dingen om te doen. Kijk maar eens hier kijken, bij Marc ter Horst. Of hier, bij Simone Arts.

Wat kan je doen met boeken (op de wc)

Speciaal voor deze gelegenheid, nu het wc-papier de winkels uitvliegt, maakte ik een filmpje over wat je kan doen met boeken!

Woordspellerig (38): Slogans maken

ik weet wat ik wil, ik ga het worden

Is het wel een spel? Of is het een schrijfoefening? Een taalspelerige schrijfoefening, dan?

Een schrijvende/docerende collega van me is vaak bezig met het “empoweren” van kinderen (niet mijn woordkeuze), met het “kinderen in hun kracht zetten” (ook niet mijn woordkeuze).
Inhoudelijk is daar niets mis mee. Maar kan het speels? En niet te opgeblazen?
Ja.
Ik vroeg de kinderen van groep 5, 6, 7 en 8 persoonlijke slogans te maken. Presenteer jezelf in een of twee zinnen. Kort, bondig, al dan niet op rijm. Laat zien waar je goed in bent, waar anderen je aan kunnen herkennen.
En ik gaf voorbeelden.

  • “Goed, beter, Peter”
  • “Aby: verwoorden, vertekenen, verbeelden”
  • “Als je het echt zeker wilt weten, dan haal je mij erbij”

Was het makkelijk? Mwa.
Was het leuk? Ja.
Was het leerzaam? Zeker.

Een greep uit de resultaten?

  • “Yasmin die goed acteert, iedereen die dat accepteert”
  • “Ik ben goed in moppen, en kan goed keet schoppen”
  • “Ik zing, ik spring, zo wordt het weer leuk”
  • “Tuana maakt alles leuk met haar lach”
  • “Ik weet wat ik wil, ik ga het worden.”
  • “Ik ben moedig en Marokkaans-bloedig”
  • “Ik kan je pijn doen maar ik maak je liever beter” (Sara zit op Kickboksen, en wil later dokter worden)
  • “Ayman de verdediger: zo komen er niet langs!”
  • “Je hoort me niet maar je ziet me wel”
  • “Ik zorg voor de sfeer, dus kom maar weer”
  • “Dieren zijn niet saai voor mij, zelfs slakken niet”
  • “Daag me maar uit, ik kan het wel”

Deze schoolschrijver kookt ook

Dit (halve school-)jaar bezoek ik wekelijks BS de Atlantis, een jenaplanschool in Amsterdam Osdorp. De groepen 5, 6, 7 en 8 knutselen aan taal, maken tekeningen en teksten, soms fictie, maar vooral non-fictie. Deze week staat eten op het schoolschrijversmenu.

Boris & Berber gaan naar de drukker

“Heeft u de drukproeven gecontroleerd?”
“Ja.”
“Is alles naar wens?”
“Ja.”
“Weet u het zeker?”
“Ja.”
“Zullen we druk dan door laten gaan?”
“Ja.”
“Dan gaan we het doen.”
“Top. Heel fijn. Spannend, ook.”

Kijk hier voor meer informatie over het boek!


Pielen met Boris & Berber

Boris & Berber hebben het maar druk. Over een paar maanden verschijnen ze in boekvorm, en daar is nog een en ander aan te doen. Zo proberen ze alvast boeken (en meer) te verkopen en geld binnen te halen via de crowdfundactie. Doe mee! Volg deze link!

Een paar jaar geleden maakte ik deze animatieversie bij één van de verhalen (dat was vóór de meester-illustratrice Herma Starreveld bij het project betrokken was). Kijk en lach om het gepiel van Boris & Berber!

Kijk hier voor meer informatie over het boek!

Boris en Berber houden de ballen hoog

De crowdfundactie voor “De problemen van Boris & Berber” loopt nog (https://www.voordekunst.nl/projecten/9702-de-problemen-van-boris-en-berber-1), en ik ben nog op zoek naar boekenkopers/boeksteuners.

Doe mee!

Ter introductie zie je hieronder vast een verhaal over de onnavolgbare Boris & Berber. Ze hebben zelfs de steun gekregen van één van de beroemdste Nederlanders.

Boris en Berber gaan voetballen

‘Jullie gaan op voetballen,’ zegt papa.

‘Dat is goed voor jullie,’ zegt mama.

‘Waarom?’ vraagt Berber.

‘Dan leren jullie met andere kinderen te spelen,’ zegt mama.

‘En balbeheersing,’ zegt papa.

Boris en Berber begrijpen het al. Zelfs als zij het niet willen, gaat het toch gebeuren. Want papa en mama vinden het nodig.

Boris gooit zijn handen in de lucht. ‘Pfff, goed dan,’ zegt hij.

‘Oké, vooruit dan maar,’ zegt Berber.

Papa en mama kopen broekjes en T-shirts en sokken en scheenbeschermers en voetbalschoenen en twee ballen. En ze bellen met een stel voetbalclubs. Ze vinden er zelfs eentje waar Boris en Berber terecht kunnen, allebei tegelijk, in hetzelfde team.

‘Laten we er maar het beste van maken,’ zegt Boris.

‘Je weet maar nooit waar het goed voor is,’ zegt Berber.

‘Balbeheersing! Zelfbeheersing! Conditie! Spelinzicht!’ roept de trainer. En soms ook: ‘snelheid!’ of ‘incasseringsvermogen!’ of ‘wilskracht!’. De trainer schreeuwt wat af.

Boris en Berber doen leuk mee. Ze rennen achter de ballen aan of voor de ballen uit, ze schoppen en springen en gooien, ze spélen zelfs met de bal. Zo vaak mogelijk koppen, jongleren, de bal op één vinger draaien, en nog veel meer.

‘Ik vind het eigenlijk wel leuk,’ zegt Berber

‘Ik ook,’ zegt Boris.

‘Misschien moeten we extra oefenen, en papa en mama een voorstelling geven. Dan zien ze dat we ons best hebben gedaan.’

‘En dat ze gelijk hadden!’

‘Ja, precies! Dat vinden ze fijn!’

‘We doen het.’

Boris en Berber oefenen iedere dag. Zodra ze even tijd hebben, in de schoolpauze of na het eten, staan ze buiten met de ballen te spelen.

Papa en mama vragen zich van alles af.

‘Zou dat wel goed gaan?’

‘Zijn we niet te ver gegaan?’

‘Moet het niet wat kalmer aan?’

‘Kunnen we die kinderen niet uitzetten?’

Maar verder wachten ze af.

‘We zijn zover,’ zegt Boris.

‘We doen het,’ zegt Berber.

Boris en Berber komen de woonkamer ingestormd. In voetbalkleren. Met ballen.

‘Tadaa!’ roept Boris.

‘Hooggeëerd publiek,’ roept Berber. ‘Wij tonen u … de trucs van Boris en Berber!’

Papa en mama doen wat ze moeten doen. Ze staan op en juichen en klappen.

‘Bravo!’

‘Hoera!’

‘Leve Berber!’

‘Leve Boris!’

Boris en Berber koppen de ballen naar elkaar toe. Ze laten de ballen op elkaars vingers draaien. Al draaiend gaan de ballen onder hun benen door. En het publiek is enthousiast!

‘Wil er dan nu één vrijwilliger naar voren komen?’ vraagt Berber.

Papa en mama kijken elkaar aan. Mama duwt papa naar voren. ‘Ga jij maar,’ zegt mama.

Voorzichtig loopt papa op Boris en Berber toe. Hij vraagt zich af wat hem te wachten staat.

Papa moet zijn twee wijsvingers recht omhoog houden. En Boris en Berber leggen er draaiende ballen op.

‘Rustig blijven papa!’ commandeert Boris.

‘Een beetje meebuigen,’ zegt Berber.

Papa probeert rustig te blijven. Hij probeert ook mee te buigen. Maar één bal valt. Papa probeert hem te vangen met zijn andere hand. Dat lukt natuurlijk niet, want op zijn andere hand draait ook een bal. Die andere bal vliegt de lucht in. Papa ziet het gebeuren en probeert de bal met zijn hoofd op te vangen. De bal stuitert van zijn hoofd af, komt met een knal tegen mama’s hoofd, stuitert verder tegen de glazenkast en valt stil op het tapijt. Even is het doodstil. Heel even maar. Dan klinkt er gerinkel. De glazen die in de kast stonden vallen stuk voor stuk om, als dominostenen.

‘Mijn oma’s glazen!’ roept papa. ‘Mijn erfstukken!’

Papa wordt rood en geel. Hij pakt de bal en geeft hem een rotschop. Dwars door het ruit.

Rinkel!

Hij pakt de andere bal en gooit die erachteraan. Op de weg klinkt een knal en getoeter. De bal heeft een auto geraakt.

Papa vloekt en tiert.

‘Rustig maar,’ zegt mama. ‘Rustig maar!’

‘Rustig!?’ tiert papa. ‘Rustig!? Die kinderen gaan van voetbal af! En nu meteen! Ze mogen nooit meer een balsport doen! Nooit meer! Voor mijn part gaan ze op tekenen! Of op schrijven! Of op watjes-plakken! Maar er komt nooit nooit nooit meer een bal het huis in! Nooit!’

Boris en Berber sluipen het huis uit.

‘Ik vrees dat we een andere hobby krijgen,’ zegt Berber.

‘Papa mag nog wel wat zelfbeheersing oefenen,’ zegt Boris.

‘En balbeheersing.’

‘Misschien moet papa zelf maar op voetballen.’

Kijk hier voor meer informatie over het boek!

De geschiedenis van Boris en Berber

Een heel klein stukje over de geschiedenis van mijn nieuwste boek: “de problemen van Boris en Berber”.
De crowdfundactie loopt nog (https://www.voordekunst.nl/projecten/9702-de-problemen-van-boris-en-berber-1), en het zou heel fijn zijn als je wat wil bijdragen (koop een boek! schrijf je in voor een workshop! deel dit bericht!).

Kijk hier voor meer informatie over het boek!

Boris en Berber zoeken een crowd! Help je?

“De problemen van Boris en Berber”, dat wordt de titel van mijn nieuwste boek. De verhalen zijn klaar, de tekeningen zijn gemaakt, de vormgever is bezig. En daarna wordt het gedrukt, zodat het zo in februari of maart 2020 in de winkel kan liggen.

Om het hele project tot een succes te maken, ben ik een crowdfundactie gestart via voordekunst. Ik zoek geld voor het drukwerk, maar vooral kopers voor de eerste boeken. Koop een boek! Doe mee aan een workshop! Kom naar een feestje!

Kijk op https://www.voordekunst.nl/projecten/9702-de-problemen-van-boris-en-berber-1 en doe mee.

Kijk hier voor meer informatie over het boek!